Η θυσία τους έγινε μαρτυρία της πίστης και του μαρτυρίου ενός ολόκληρου λαού και το αθώο αίμα τους, που χύθηκε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας (NDH), αγίασε τη γη που έγινε ο Γολγοθάς τους.

Σήμερα, στέκονται ενώπιον του Θρόνου του Θεού, υπενθυμίζοντας στον κόσμο τον θρίαμβο της αλήθειας και της πραότητας του Χριστού, ακόμη και στα βάθη της ανθρώπινης σκληρότητας.

Στο στρατόπεδο Jastrebarško    

Στρατόπεδα συγκέντρωσης ΠΑΙΔΙΩΝ στο έδαφος του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας

Τον Απρίλιο του 1941, μετά την κατάληψη της Γιουγκοσλαβίας, ένα κράτος-μαριονέτα γνωστό ως Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας (NDH) ιδρύθηκε σε μέρος της επικράτειάς του, υπό την κυριαρχία των Ούστασε, του φασιστικού καθεστώτος του Άντε Πάβελιτς. Από τους πρώτους κιόλας μήνες της ύπαρξής του, αυτό το κράτος ενέκρινε νομικά την καταστολή κατά της Ορθόδοξης Εκκλησίας και του σερβικού λαού.

Ήδη από τον Απρίλιο, θεσπίστηκε νόμος για την ίδρυση λαϊκών δικαστηρίων αποτελούμενων από τρία μέλη. Αυτές οι «τριάδες» είχαν την εξουσία να επιβάλλουν θανατικές ποινές σε όποιον ήταν ύποπτος για προδοσία.

Στις 23 Ιουλίου 1941 ψηφίστηκε νόμος που απαιτούσε την υποχρεωτική καταγραφή των Σέρβων και λίγο αργότερα οι κινήσεις των Σέρβων περιορίστηκαν.

Στις 3 Μαΐου 1941, ψηφίστηκε νόμος για τον θρησκευτικό προσηλυτισμό, ο οποίος καταργούσε νομικά το όνομα «Σερβική Ορθόδοξη Πίστη (Εκκλησία)». Τον Ιούνιο, επιβλήθηκε γλωσσική απαγόρευση στη χρήση της κυριλλικής γραφής και όλα τα σερβικά ενοριακά σχολεία έκλεισαν. ¹

Εντός του NDH, ιδρύθηκαν δεκάδες στρατόπεδα θανάτου συγκέντρωσης, πολλά από τα οποία περιελάμβαναν ειδικά τμήματα για παιδιά (όπως Stara Gradiška, Jasenovac, Loborgrad, Gornja Rijeka).

Τα παιδιά συχνά χωρίζονταν βίαια από τις μητέρες τους για να τοποθετηθούν σε αυτά τα ξεχωριστά στρατόπεδα. Οποιαδήποτε αντίσταση συνήθως είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο τόσο της μητέρας όσο και του παιδιού. ²

Ένα κορίτσι, που επέζησε ανάμεσα στα φυλακισμένα παιδιά, θυμήθηκε την ευλογία της μητέρας της, που τη βοήθησε να αντέξει:

«Θυμάμαι τις στιγμές που χώρισα τη μητέρα μου και το μήνυμά της προς εμένα: «Είθε η Αγία Πέτκα να σε προστατεύει». Πιστεύω ότι αυτή ήταν η ημέρα του αιώνιου αποχαιρετισμού μας...»³

Παιδιά που έφτασαν πρόσφατα στο Jastrebarško    

Το Jastrebarško ξεχώριζε ως στρατόπεδο που δημιουργήθηκε ειδικά για παιδιά και δεν κρατούνταν ενήλικες σε αυτό. Το στρατόπεδο Sisak αποτελούνταν από δύο στρατόπεδα. Στο Sisak Β' υπήρχαν και μοναχοπαίδια. Κατά τη διάρκεια των αρκετών μηνών ύπαρξης αυτών των στρατοπέδων (από τον Ιούνιο έως τον Οκτώβριο και από τον Αύγουστο έως τον Δεκέμβριο του 1942), περίπου 2000 παιδιά πέθαναν εντός των τειχών τους.

Η Αγία Εκκλησία υμνεί τον πόνο αυτών των παιδιών-πασχόντων με ύμνους:

«Όντας ελεύθεροι ενώπιον του Χριστού, τιμούμε τους πιο ένδοξους μάρτυρες του Jastrebarško και του Sisak, μαζί με όλα τα βρέφη που υπέφεραν για την πίστη σε όλο τον κόσμο. Ω εσείς που είστε άξια τιμής, προσευχηθείτε για εμάς που δοξάζουμε την αγία σας μνήμη! ⁴

Ο καιρός θα περάσει και κανένα από αυτά τα ευτυχισμένα παιδιά δεν θα μείνει. Στρατόπεδο συγκέντρωσης Jastrebarško    

Η σκληρότητα αυτής της μαζικής γενοκτονίας παιδιών στα στρατόπεδα Jastrebarško και Sisak συγκρίνεται μόνο με το πρώτο μαζικό μαρτύριο για τον Χριστό που έλαβε χώρα στην αρχαία Ιουδαία, όταν 14.000 βρέφη ηλικίας έως δύο ετών αποσπάστηκαν από τις μητέρες τους στη Βηθλεέμ και δολοφονήθηκαν βάναυσα.

Σύμφωνα με τον Σέρβο ιστορικό Ognen Karanovich, κατά τη διάρκεια ολόκληρου του πολέμου σκοτώθηκαν πάνω από 74.000 παιδιά και των δύο φύλων μέχρι την ηλικία των δεκατεσσάρων ετών. Η πλειοψηφία αυτών ήταν σερβικής ορθόδοξης καταγωγής. ⁵

Αυτή είναι η αριθμητικά μεγαλύτερη μαζική δολοφονία παιδιών τα τελευταία χρόνια, χωρίς να υπολογίζονται οι αμβλώσεις.

Και όπως τα βρέφη της Βηθλεέμ στην εποχή τους, που πέθαναν από το σπαθί του Ηρώδη, έγιναν όχι μόνο μάρτυρες αλλά και μεσολαβητές για όλα τα παιδιά, έτσι και τα παιδιά της Σερβίας, δοξασμένα από την Εκκλησία, στέκονται τώρα ενώπιον του Θεού ως υπερασπιστές της ζωής και μεσολαβητές για όλους εκείνους των οποίων οι φωνές δεν ακούστηκαν ποτέ στη γη.

Κάστρο Erdödy στο Jastrebarško , όπου κρατήθηκαν περίπου 300 παιδιά, πολλά από τα οποία έμειναν εκεί μέχρι το τέλος του πολέμου    

Το στρατόπεδο Jastrebarško

Ο καταυλισμός Jastrebarško ονομαζόταν επίσημα «Καταφύγιο για Παιδιά Πρόσφυγες». Ένας από τους σκοπούς του στρατοπέδου ήταν να συγκεντρώσει παιδιά από άλλα στρατόπεδα και να τα κατηχήσει στο πνεύμα των Ούστασε, σύμφωνα με το πρότυπο των Γενιτσάρων.

Τα παιδιά χωρίστηκαν σε διάφορες κατηγορίες. Τα μεγαλύτερα αναγκάστηκαν να φορούν στολές με το γράμμα "U" (για τους Ustaše), να μελετούν ιστορία και να προσεύχονται σύμφωνα με τις καθολικές τελετές.

Το τμήμα του στρατοπέδου που προοριζόταν για τα μικρότερα παιδιά και βρέφη, κυρίως κορίτσια, βρισκόταν στους κάτω θαλάμους του κάστρου που ανήκε στην ευγενή οικογένεια Erdödy. Στην πραγματικότητα, οι πιο φρικτές φρικαλεότητες και βάναυσες δολοφονίες παιδιών της Σερβίας συνέβησαν ακριβώς σε αυτό το τμήμα του στρατοπέδου συγκέντρωσης.

Αυτό το τμήμα του στρατοπέδου τέθηκε υπό την επίβλεψη καθολικών μοναχών από την Εκκλησία του Τάγματος του Αγίου Βικεντίου ντε Παύλου. ⁶

Οι "καλό"γριες, οι οποίες είχαν επιφορτιστεί με την επίβλεψη των παιδιών, αντιμετώπιζαν τα παιδιά με σκληρότητα και μερικές μάλιστα ενήργησαν ως βασανιστές των αθώων πασχόντων. Στην εφημερίδα Vjesnik του Ζάγκρεμπ, τεύχος 24-26 με ημερομηνία 26 Δεκεμβρίου 1945, διαβάζουμε:

«Στο Jastrebarško, τα παιδιά ήταν καταδικασμένα σε βέβαιο θάνατο. Κακοντυμένα και αδύναμα, εμφανίστηκαν ως ζωντανές σκιές και σκελετοί.

Υποβάλλονταν σε κάθε είδους βασανιστήρια και μαρτύρια. Αν ένα παιδί έβρισκε μια κόρα ψωμί ή «έκλεβε» ένα μήλο, τις περισσότερες φορές το χτυπούσαν μέχρι θανάτου. Όσα προσπάθησαν να δραπετεύσουν σκοτώθηκαν. Τα παιδιά πέθαιναν...»

Παιδιά στον καταυλισμό Jastrebarško    

Τα παιδιά κρατούνταν σε αφόρητες συνθήκες: Κοιμόντουσαν στο τσιμεντένιο πάτωμα, στερούνταν τροφής, νερού και στοιχειωδών κανόνων υγιεινής.

Όταν τιμωρούνταν, τους χτυπούσαν με διακόπτες που είχαν μουλιάσει σε αλμυρό νερό, για να προκαλέσουν διπλό μαρτύριο στα μαρτυρικά κορμάκια τους.

Η Σερβική Εκκλησία στους πολλούς ύμνους της αφιερωμένους στους αγίους μαρτυρεί τα βάσανά τους:

«Έχοντας υπομείνει άγρια βασανιστήρια, βασανισμένα με αλάτι, κομμένα από αρρώστιες και κλεισμένα σε τάφους ενώ ήσασταν ακόμα ζωντανά για χάρη της Ορθόδοξης πίστης. Μακάρι να το διατηρήσουμε κι εμείς. Ω άγιοι μάρτυρες του Jastrebarško και του Sisak! Δείξτε μας τους αγνούς και άφθαρτους καρπούς της δικαιοσύνης που προσφέρατε στον Χριστό...»⁷

Βρέφη στον καταυλισμό Jastrebarško    

Ο καθολικός (βλ. παπικός) κλήρος δεν επέτρεψε στους νεαρούς μάρτυρες του στρατοπέδου ούτε καν να ταφούν σε κανονικά νεκροταφεία, γιατί ήταν παιδιά Ορθοδόξων Σέρβων. Και έτσι θάφτηκαν σε ομαδικούς τάφους σε χωράφια έξω από τους χώρους του νεκροταφείου. ⁸

Ένα από τα πιο σπαρακτικά έγγραφα που δημοσιεύτηκαν σχετικά με τους θανάτους αθώων παιδιών στον καταυλισμό Jastrebarško είναι το σημειωματάριο του τοπικού νεκροθάφτη Franjo Ilovar.

Με εντολή της διοίκησης του στρατοπέδου, έθαψε τα νεκρά παιδιά και κράτησε αρχείο σε ημερολόγιο, λαμβάνοντας πληρωμή για την εργασία του. Τα τιμολόγια επικυρώθηκαν με την υπογραφή της καθολικής μοναχής Gaudiencija, η οποία αργότερα καταδικάστηκε ως εγκληματίας πολέμου.

Το σημειωματάριο του Franjo Ilovar παραμένει ως η πιο θλιβερή μαρτυρία για τα βάσανα των παιδιών σε αυτόν τον καταυλισμό που διοικείται από τους Ούστασε. Στην πρώτη κιόλας σελίδα καταγράφεται ότι στις 22 Ιουλίου 1942 έθαψε 107 παιδιά.

Σύμφωνα με τον νεκροθάφτη, τα σώματα των παιδιών ήταν συσκευασμένα σε κουτιά και κιβώτια. και για να χωρέσουν όσο το δυνατόν περισσότερα σε ένα κουτί, τα κιβώτια έκλειναν βίαια.

Ακολουθεί ένας λογαριασμός και μια απόδειξη:

«Έλαβε 10.000 kunas για το σκάψιμο τάφων για εκατό θαμμένα παιδιά».

Στην επόμενη σελίδα, ένα άλλο σημείωμα αναφέρει:

«Τιμολόγιο για ταφή—243 κορίτσια και 150 αγόρια—36.450 κούνα».

Παιδιά του καταυλισμού Sisak

Το στρατόπεδο του Sisak

Ο δεύτερος καταυλισμός Sisak (Sisački) ονομάστηκε επίσημα «Μεταβατικό Σπίτι για τους Πρόσφυγες».

Ο Δρ Velimir Deželić, υπάλληλος του Κροατικού Ερυθρού Σταυρού, κατέθεσε ενώπιον της Επιτροπής για τη Διερεύνηση των Εγκλημάτων των Κατακτητών και των Συνεργατών τους. Δήλωσε ότι το στρατόπεδο Sisak (Sisački) ήταν το πιο φρικτό:

«Τα παιδιά, που τα πήραν από τις μητέρες τους, μεταφέρθηκαν στο Σπίτι και στη συνέχεια κλειδώθηκαν σε δωμάτια μολυσμένα με στίγματα τύφου και άλλες μεταδοτικές ασθένειες. Έμειναν χωρίς φαγητό και νερό μέχρι να πεθάνουν». ⁹

Στο στρατόπεδο Sisak 

Τα παιδιά κρατήθηκαν σε μη θερμαινόμενα δωμάτια, λιμοκτονούσαν και υποβλήθηκαν σε ιατρικά πειράματα.

Τα αποτελέσματα της νεκροψίας των αθώων παιδιών από το Sisak αποκάλυψαν ότι μία από τις αιτίες θανάτου ήταν η δηλητηρίαση με καυστική σόδα (υδροξείδιο του νατρίου), η οποία προστέθηκε στο φαγητό τους. ¹⁰

Μια επιζήσασα κρατούμενη του στρατοπέδου, η Smilja Timša, θυμόταν ότι άλειφαν κάποια ουσία γύρω από το στόμα των παιδιών και ως αποτέλεσμα πέθαναν από αφόρητη δίψα. ¹¹

Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Velimir Deželić, που ήταν επιστάτης του στρατοπέδου, ο Δρ Antun Najžer, δολοφόνησε μαζικά Ορθόδοξα παιδιά με δηλητηριασμένες ενέσεις.

Ένα παιδί σημαδεμένο με έναν αριθμό, πεθαίνει στο στρατόπεδο Sisak. Καλοκαίρι, 1942

Στα στρατόπεδα, απαγορευόταν στα παιδιά να φωνάζουν με το όνομά τους. Αντίθετα, κάθε παιδί φορούσε μια ετικέτα με έναν αριθμό στο στήθος του. Αλλά το όνομα του Χριστού ήταν χαραγμένο στις φωτεινές ψυχές τους.

Μετά ταύτα είδον, και ιδού, όχλος πολύς, τον οποίον ουδείς ηδύνατο να αριθμήση, εκ παντός έθνους και φυλών και λαών και γλωσσών, ίστατο ενώπιον του θρόνου και ενώπιον του Αρνίου, ενδεδυμένοι στολάς λευκάς και φοίνικες εν ταις χερσίς αυτών... Ούτοι είναι οι ελθόντες εκ θλίψεως μεγάλης θλίψεως, και έπλυναν τας στολάς αυτών, και ελευκάνθησαν αυτούς εν τω αίματι του Αρνίου (Αποκ. 7:9, 14).

Η Αγία Εκκλησία στους ύμνους αριθμεί τους μάρτυρες του Jastrebarško και του Sisak μεταξύ των μαρτύρων που περιγράφονται στην Αποκάλυψη του Αγίου Ιωάννη:

«Ανάμεσά τους η Εκκλησία του Χριστού εν Πνεύματι είδε πολλούς νεομάρτυρες, τα λυχνάρια του Jastrebarško και του Sisak, που δόξασαν τον Αμνό του Θεού και δοξάστηκαν από Αυτόν». ¹²

Μνημείο στον τάφο των παιδιών που χάθηκαν στο στρατόπεδο θανάτου Jastrebarško

Τα παιδιά μάρτυρες άρχισαν να τιμώνται αμέσως μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Στήθηκαν μνημεία στους τόπους του θανάτου τους και εκδόθηκαν πολλά βιβλία και απομνημονεύματα επιζώντων. Ωστόσο, ο θεολογικός προβληματισμός της Εκκλησίας για το μαρτύριό τους ξεκίνησε πολύ αργότερα, κυρίως τη δεκαετία του 2010, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου βρίσκονταν τα στρατόπεδα.

Το κίνημα για την αγιοκατάταξη των παιδιών μαρτύρων προκάλεσε έντονη αρνητική αντίδραση από την κροατική επισκοπή και εκπροσώπους της Καθολικής Παπικής  Εκκλησίας, η οποία είχε αγιοποιήσει τον (σ.σ. εγκληματία) Επίσκοπο Alojzije Stepinac, πνευματικό εμπνευστή του NDH (Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας), ο οποίος είχε ευλογήσει τους Ούστασε να διαπράξουν γενοκτονία κατά του σερβικού πληθυσμού.

Τα παιδιά που επέζησαν από το παιδικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, τοποθετούν λουλούδια    

Παρά τις προσπάθειες να σβήσει τα ίχνη αυτής της τραγωδίας, η Εκκλησία ανέλαβε την αποστολή της αποκατάστασης της ιστορικής δικαιοσύνης.

Υπό την καθοδήγηση του Επισκόπου Γεράσιμου (Πόποβιτς), η Επισκοπή Γκόρνι Κάρλοβατς πραγματοποίησε σχολαστική εργασία, συγκεντρώνοντας εκτενές ιστορικό υλικό για τα φρικτά και άνευ προηγουμένου βασανιστήρια αθώων παιδιών στο στρατόπεδο Jastrebarško. ¹³

Στις 23 Μαΐου 2022, η Ιερά Σύνοδος των Επισκόπων της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας ενέκρινε το ακόλουθο ψήφισμα:

«Με βάση την παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας και σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 8 του Συντάγματος της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, να αριθμηθούν οι παιδομάρτυρες του Jastrebarško και του Sisak στη χορεία των αγίων». ¹⁴

Οι Άγιοι Παιδομάρτυρες του Jastrebarško και του Sisak  

Τα Άγια Παιδιά δεν κήρυτταν κηρύγματα ούτε μπορούσαν να ομολογήσουν ανοιχτά την πίστη τους, ωστόσο το μαρτύριό τους έγινε μια σιωπηλή διακήρυξη του Χριστού.

Ο πνευματικός τους αγώνας ("podvig") βρήκε επίσης λειτουργική έκφραση: Η ημέρα του εκκλησιαστικού εορτασμού τους ορίστηκε ως η 30η Ιουνίου (13 Ιουλίου στο πολιτικό ημερολόγιο) και συντάχθηκε μια λειτουργική λειτουργία προς τιμήν των «Αγίων Παιδιών-Μαρτύρων του Jastrebarško και του Sisak». Το 2023, η μνήμη τους συμπεριλήφθηκε στο ημερολόγιο της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. ¹⁵

Τα άγια παιδιά δεν έκαναν κηρύγματα, ούτε μπορούσαν να ομολογήσουν ανοιχτά την πίστη, αλλά τα βάσανά τους ήταν μια σιωπηλή μαρτυρία για τον Χριστό.

Όπως τα αρνιά οδηγήθηκαν στη σφαγή, ακολούθησαν το μονοπάτι του Σωτήρος, υπομένοντας βασανιστήρια χωρίς κακία ή αντίσταση.

Τα δάκρυά τους, ανακατεμένα με τη δροσιά των χωραφιών του Jastrebarško and Sisak, έγιναν ζωντανό νερό που έθρεψε την ξεραμένη γη του σερβικού λαού.