Η μικρή επερώτηση (έντυπο 21/7855) και η απάντηση της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης (έντυπο 21/8087) αφορούν την έρευνα και χρηματοδότηση έξυπνων πόλεων της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, την εφαρμογή της Χάρτας Έξυπνης Πόλης του 2017 και την αλληλεξάρτηση με ευρωπαϊκά προγράμματα.

Οι κοινοβουλευτικές ειδήσεις της Bundestag (hib) το συνοψίζουν νηφάλια: Η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση συντονίζει τη συμμετοχή των γερμανικών πόλεων στην αποστολή της Ε.Ε. «100 Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις» μέσω του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Στέγασης, Αστικής Ανάπτυξης και Κτιρίων και του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Έρευνας, Τεχνολογίας και Διαστήματος.

Υπάρχει μια «συνοδευτική διαδικασία» κατά την οποία τα υπουργεία, οι οκτώ γερμανικές ιεραποστολικές πόλεις και άλλοι φορείς ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικά με τη χρηματοδότηση και τη νομοθεσία. Δεν υπάρχει συγκεκριμένη ομοσπονδιακή χρηματοδότηση για τις πόλεις αποστολής – οι πόλεις υποτίθεται ότι αξιοποιούν τα υπάρχοντα προγράμματα. Ακούγεται ακίνδυνο. Δεν είναι.

Η Χάρτα της Έξυπνης Πόλης και τα Σενάρια της «Μετα-Κοινωνίας»

Η Εθνική Πλατφόρμα Διαλόγου Smart Cities δημοσίευσε τον Χάρτη Έξυπνων Πόλεων το 2017. Στην ερώτησή τους, οι βουλευτές του AfD γύρω από τη Nicole Höchst και τον Dr. Michael Kaufmann επισημαίνουν ότι σενάρια όπως «Post-Voting Society», «Post-Ownership Society» και «Post-Choice Society» συζητήθηκαν στην αντίστοιχη μακροσκελή εκδοχή – επηρεασμένοι σημαντικά από τη φινλανδική δεξαμενή σκέψης Demos Helsinki και τον ιδρυτή της Roope Mokka.

Σε μια «κοινωνία μετά την ψηφοφορία», η ανατροφοδότηση σε πραγματικό χρόνο που βασίζεται σε δεδομένα πρόκειται να αντικαταστήσει εν μέρει τις δημοκρατικές διαδικασίες ψηφοφορίας. Αυτό έρχεται σε άμεση αντίθεση με το άρθρο 28 παράγραφος 2 του Θεμελιώδους Νόμου (τοπική αυτοδιοίκηση) και το δικαίωμα ψήφου.

Στην απάντησή της, η γερμανική κυβέρνηση απορρίπτει αυτά τα σενάρια ως απλά «οράματα ή διαταραχές» από το παράρτημα και τονίζει ότι δεν τα έχει υιοθετήσει ως δικά της. Δεν έχουν ανατεθεί μελέτες για την εφαρμογή τέτοιων προσεγγίσεων.

Αλλά το ερώτημα παραμένει: Γιατί τέτοια σενάρια συζητούνται στις επίσημες διαδικασίες διαλόγου, εάν αργότερα απορριφθούν ως άσχετα;

Και γιατί εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ρέουν σε πρότυπα έργα που δημιουργούν ακριβώς την τεχνολογική βάση για διακυβέρνηση βασισμένη σε δεδομένα, πλατφόρμες αστικών δεδομένων, ψηφιακά δίδυμα και αλγοριθμική υποστήριξη αποφάσεων;

Σύμφωνα με την απάντηση, από το 2019 έχουν εγκριθεί σημαντικά κονδύλια για έργα μοντέλλου έξυπνης πόλης: δαπάνες 9 εκατομμυρίων ευρώ το 2019 (πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων 158,5 εκατομμύρια), 2020 26 εκατομμύρια (341,25 εκατομμύρια αναλήψεις υποχρεώσεων), 2021 36,5 εκατομμύρια (294 εκατομμύρια). Επιπλέον, υπάρχουν συνοδευτικές μελέτες από το BBSR.

Το μερίδιο της άμεσης συγχρηματοδότησης της Ε.Ε. στα ομοσπονδιακά πρότυπα έργα φέρεται να είναι μηδέν τοις εκατό – η χρηματοδότηση προέρχεται από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό. Ταυτόχρονα, η αποστολή της Ε.Ε. «100 κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις έως το 2030» (Horizon Europe) κατευθύνει μαζικά την ανάπτυξη. Συμμετέχουν οκτώ γερμανικές πόλεις (Άαχεν, Ντόρτμουντ, Δρέσδη, Χαϊδελβέργη, Λειψία, Μάνχαϊμ, Μόναχο, Μύνστερ). Πρόκειται να γίνουν κλιματικά ουδέτερα και «έξυπνα» έως το 2030 – ως πειραματικά εργαστήρια για την υπόλοιπη Ευρώπη (σελίδα BMWSB για την αποστολή της Ε.Ε.· Επιτροπή της Ε.Ε.).

Οι εκτιμήσεις προϋποθέτουν επενδυτική απαίτηση έως και 650 δισεκατομμυρίων ευρώ για τις πόλεις αποστολής. Το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» παρέχει περίπου 120 εκατομμύρια ευρώ ετησίως· Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων διαθέτει όγκο δανείων ύψους 2 δισεκατομμυρίων ευρώ. Οι πόλεις με το «σήμα αποστολής της Ε.Ε.» θα αποκτήσουν πρόσβαση στο Climate City Capital Hub, το οποίο στοχεύει στην προσέλκυση ιδιωτών επενδυτών (Euractiv; μελέτη DFI).

Κλείδωμα σε συγκεκριμένο πάροχο, κυριαρχία δεδομένων και ώθηση – τα ψηφιακά δίδυμα ως εργαλείο ελέγχου

Το AfD ρώτησε ρητά για τον εγκλωβισμό σε προμηθευτές από διεθνείς εταιρείες πληροφορικής, για τη συλλογή και την αξιολόγηση δεδομένων κίνησης, τοποθεσίας και κατανάλωσης ενέργειας με την υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης, για την προγνωστική διακυβέρνηση, τις συμπεριφορικές γνώσεις και την ώθηση για τον επηρεασμό της συμπεριφοράς (κινητικότητα, ενέργεια, κατανάλωση) και για τη σύνδεση των ψηφιακών ταυτοτήτων με τις δημοτικές υπηρεσίες.

Οι απαντήσεις της κυβέρνησης παραμένουν ασαφείς ή αρνητικές: Δεν υπάρχουν τέτοιες χρηματοδοτούμενες μελέτες με την έννοια της ερώτησης. Οι πλατφόρμες αστικών δεδομένων και τα ψηφιακά δίδυμα είναι χρήσιμα για τεκμηριωμένες αποφάσεις — η κυριαρχία των δεδομένων παραμένει στους δήμους.

Στην πραγματικότητα, εδώ δημιουργείται η τεχνική υποδομή για αυτό που παρατηρούμε επίσης στη Βιέννη και αλλού. Τα ψηφιακά δίδυμα και οι πλατφόρμες αστικών δεδομένων προωθούνται σε όλους τους τομείς (BBSR για τα αστικά ψηφιακά δίδυμα· DKSR; Fraunhofer FOKUS).

Οι επικριτές προειδοποιούν για την πιθανότητα κατάχρησης: Αυτό που εξυπηρετεί τον πολεοδομικό σχεδιασμό σήμερα μπορεί να γίνει η απρόσκοπτη παρακολούθηση της κίνησης αύριο (TechZeitGeist; Διάλογος για τους κινδύνους στις έξυπνες πόλεις).

Η Βιέννη εργάζεται σε μια «πόλη 15 λεπτών» υπό το πρόσχημα της ηρεμίας της κυκλοφορίας και των διοδίων της πόλης με κάμερες με αναγνώριση πινακίδων κυκλοφορίας – από το καλοκαίρι του εργοταξίου έως την εθνική επιτήρηση της Βιέννης στο δρόμο προς μία πόλη 15 λεπτών (βλ. Η Βιέννη μεταλλάσσεται σε πόλη επιτήρησης των 15 λεπτών - Εθνικοί Φύλακες)

Η ιδέα της πόλης των 15 λεπτών αποδεικνύεται ότι είναι ένα κλιματικό κλείδωμα σε μια υπαίθρια φυλακή: ζώνες, δυνάμεις, κάμερες, προφίλ κίνησης.

Η παγκόσμια ατζέντα πίσω από τη χρηματοδότηση

Το AfD ήθελε επίσης να μάθει ποιες συνεργασίες υπάρχουν με το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF), τις πόλεις C40 ή το δίκτυο Open & Agile Smart Cities και σε ποιο βαθμό οι απαιτήσεις των ιδιωτικών ιδρυμάτων (Mercator, Bosch) περιλαμβάνονται στις κατευθυντήριες γραμμές χρηματοδότησης.

Η κυβέρνηση κρατά χαμηλό προφίλ. Αλλά οι επικαλύψεις προσωπικού και ιδεολογικών επικαλύψεων είναι εμφανείς: Οι έξυπνες πόλεις, οι πόλεις των 15 λεπτών και η κλιματική ουδετερότητα έως το 2030 αποτελούν κεντρικά δομικά στοιχεία της Ατζέντας 2030 του ΟΗΕ (SDG 11), των αφηγημάτων του WEF και των αποστολών της Ε.Ε..

Το BBSR και το Γραφείο Συντονισμού και Μεταβίβασης συνοδεύουν στενά τα πρότυπα έργα και δημοσιεύουν πολυάριθμα πρακτικά παραδείγματα και χάρτες πορείας κλιμάκωσης (BBSR Model Projects· Πρακτικά Παραδείγματα Έξυπνες Πόλεις).

Ο δείκτης Bitkom Smart City Index δείχνει πόσο έχει ήδη προχωρήσει η ψηφιοποίηση: η Στουτγάρδη, το Μόναχο και το Αμβούργο ηγούνται της κατάταξης – με μαζική χρήση ψηφιακών διδύμων, τεχνολογίας αισθητήρων και πλατφορμών δεδομένων Bitkom Smart City Index 2026.

Αυτό που πωλείται ως δημοτική ψηφιοποίηση είναι υφέρπουσα συγκέντρωση σε βάρος της δημοτικής ευθύνης – και της προετοιμασίας για έλεγχο του πολίτη βάσει δεδομένων. Η γερμανική κυβέρνηση τονίζει ότι τα σενάρια της «Κοινωνίας μετά την ψηφοφορία» δεν αποτελούν μέρος του Χάρτη και δεν έχουν εφαρμοστεί.

Αλλά η τεχνολογία – ψηφιακά δίδυμα, πλατφόρμες αστικών δεδομένων, τεχνολογία αισθητήρων, αξιολόγηση δεδομένων κίνησης με τεχνητή νοημοσύνη – κατασκευάζεται με δημόσια εκατομμύρια.

Μόλις δημιουργηθεί η υποδομή, το μόνο που χρειάζεται είναι η επόμενη «έκτακτη ανάγκη» (κλίμα, πανδημία, ενέργεια) για να μετατραπεί ο εθελοντισμός σε εξαναγκασμό και τα συστήματα ανάδρασης σε καθεστώτα ελέγχου.

Η έρευνα του AfD έριξε φως σε μια διαδικασία που τα περισσότερα μέσα ενημέρωσης αγνοούν. Η απάντηση της κυβέρνησης είναι χαρακτηριστική: κατευνασμός, σχετικοποίηση, έμφαση στα τεχνικά πλεονεκτήματα – και αποβολή των θεμελιωδών ζητημάτων της δημοκρατίας, της πληροφοριακής αυτοδιάθεσης και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η έξυπνη πόλη δεν είναι ένα όνειρο του μέλλοντος. Είναι η δομική και ψηφιακή προετοιμασία της υπαίθριας φυλακής.