Η ελβετική τράπεζα UBS γονατίζει μπροστά στην Ουάσιγκτον – και η Ελβετία πληρώνει τον λογαριασμό

Αθόρυβα, σχεδόν κρυφά, η UBS έκανε αυτό που είναι ίσως το πιο σημαντικό βήμα στην πρόσφατη ιστορία της το βράδυ της Παρασκευής: την πλήρη τραπεζική άδεια στις ΗΠΑ.

Αυτό που ακούγεται σαν θρίαμβος είναι, με μια πιο προσεκτική εξέταση, ένα πράγμα πάνω απ’ όλα – μια στρατηγική υπόκλιση στην Ουάσιγκτον.

Γιατί με την πρόσβαση στη μεγαλύτερη χρηματοπιστωτική αγορά του κόσμου δεν έρχονται μόνο οι επιχειρήσεις, αλλά πάνω απ’ όλα η εξάρτηση και ο κίνδυνος.

Όποιος θέλει να λειτουργήσει ως μεγάλη τράπεζα στις ΗΠΑ παίζει σύμφωνα με τους αμερικανικούς κανόνες. Και αυτοί οι κανόνες είναι αδιαπραγμάτευτοι.

Η UBS έχει εισέλθει έτσι ουσιαστικά στη γεωπολιτική τροχιά των Ηνωμένων Πολιτειών – με όλες τις συνέπειες.

Οι πρόσφατες εμφανίσεις κορυφαίων στελεχών της UBS ενώπιον επιτροπών της Γερουσίας των ΗΠΑ έχουν ήδη δείξει πώς μοιάζει αυτή η σχέση εξουσίας: Ελβετοί τραπεζίτες που πρέπει να λογοδοτήσουν στους Αμερικανούς πολιτικούς. Με τη νέα άδεια, η επιλεκτική εκτύπωση γίνεται μόνιμη κατάσταση. Η UBS γίνεται ο εκτεταμένος βραχίονας ενός συστήματος που, σε περίπτωση αμφιβολίας, διεκδικεί ασυμβίβαστα τα συμφέροντά του.

Αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο για την Ελβετία. Διότι ενώ ο στρατηγικός έλεγχος παρασύρεται όλο και περισσότερο προς την κατεύθυνση των ΗΠΑ, ο κίνδυνος παραμένει σε αυτή τη χώρα. Σε περίπτωση κρίσης, δεν είναι η Ουάσιγκτον που θα κληθεί να σώσει – αλλά η Βέρνη. Επειδή έχει την έδρα της στην Ελβετία και ελέγχεται από την Ελβετική Εποπτική Αρχή Χρηματοοικονομικής Αγοράς FINMA.

Η εμπειρία του 2008 και η έκτακτη συγχώνευση της Credit Suisse έδειξαν πόσο γρήγορα οι ιδιωτικοί κίνδυνοι μπορούν να μετατραπούν σε κρατικές υποχρεώσεις. «Το σώου σου, το ρίσκο σου», θα πει ο θείος Σαμ σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, ακόμα κι αν οι κίνδυνοι εμφανίστηκαν στον Νέο Κόσμο.

Το διαρθρωτικό πρόβλημα είναι προφανές: Μια παγκόσμια ενεργή μεγατράπεζα που δραστηριοποιείται στις ΗΠΑ σαν εγχώριος παίκτης συνεχίζει να ελέγχεται από ένα μικρό κράτος του οποίου η οικονομική βιωσιμότητα είναι περιορισμένη σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Αυτή η διαφορά δεν θα μειωθεί με την πλήρη άδεια των ΗΠΑ, αλλά θα αυξηθεί.

Είναι ακόμη πιο εκνευριστικό το πόσο ήπια και άνευρα αντιδρά ο τοπικός Τύπος σε αυτή την εξέλιξη. Πάνω απ’ όλα, η Neue Zürcher Zeitung, η οποία είναι εξαιρετικά αξιόπιστη στο πλευρό της UBS εδώ και χρόνια. Κρίσιμη απόσταση; Τίποτα. Αντίθετα, φαίνεται ότι οποιαδήποτε ρυθμιστική σύσφιξη γίνεται αντανακλαστικά αντιληπτή ως απειλή για το χρηματοπιστωτικό κέντρο – εξ ολοκλήρου προς το συμφέρον της τράπεζας.

Αυτή η δημοσιογραφική υποστήριξη δεν είναι τυχαία. Οι εσωτερικές εντάσεις και οι αποχωρήσεις εντός της (εφημερίδας) NZZ δείχνουν ότι οι επικριτικές φωνές κατά της UBS είναι όλο και πιο ανεπιθύμητες. Όποιος αγγίζει πολύ σκληρά την τράπεζα προφανώς κινδυνεύει κάτι περισσότερο από μια απλή συζήτηση. Το αποτέλεσμα είναι ένα κλίμα μέσων ενημέρωσης που υποβαθμίζει συστηματικά τους πραγματικούς κινδύνους. Ένα σύμπτωμα είναι η αποχώρηση του βετεράνου star business editor Hansueli Schöchli.

Μια ειλικρινής συζήτηση θα ήταν απαραίτητη αυτή τη στιγμή. Εξάλλου, το κρίσιμο ερώτημα είναι: Πόσο καιρό μπορεί – και θα το κάνει – η Ελβετία να αντέξει οικονομικά μια τράπεζα που λειτουργεί παγκοσμίως αλλά υποστηρίζεται σε εθνικό επίπεδο;

Η άδεια της UBS στις ΗΠΑ δεν είναι ένα συνηθισμένο βήμα επέκτασης. Είναι ένα σημείο καμπής. Κάποιος που μετατοπίζει την ισορροπία δυνάμεων – μακριά από την Ελβετία και προς τις ΗΠΑ. Και ένα που θα μπορούσε να είναι ακριβό στην επόμενη κρίση. Πολύ ακριβό.