Ψηφιδωτό της μονής της χώρας, Κωνσταντινούπολη.Απεικονίζεται η πριγκίπισσα Μαρία Δέσποινα Παλαιολογίνα, γνωστή και σαν η Μαρία των Μογγόλων.
Ήταν νόθα κόρη του αυτοκράτορα Μιχαήλ του Η’ και σύζυγος του Χάνου Αμπακά Χαν του Ιλχανάτου.
Η ζωή της υπήρξε περιπετειώδης.
Το 1265 άφησε την Κωνσταντινούπολη και με συνοδεία έφτασε στο βασίλειο του Ιλχανάτου.
Όταν έφτασε ο Χάνος Αμπακά Χαν είχε πεθάνει.
Έτσι παντρεύτηκε το γιο και διάδοχό του.
Έμεινε 15 χρόνια στη Μογγολία και διέδωσε το χριστιανισμό.
Η αδερφή της Ευφροσύνη είχε παντρευτεί τον Νογκάι Χαν αρχηγό της περίφημης χρυσής ορδης.
Μετά το θάνατο του συζύγου της επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη και έγινε μοναχή με το όνομα Μελανία.
Αυτή είναι η μοναδική απεικόνισή της στο ψηφιδωτό του 14 ου αιώνα.
Από την ιστορία της η συγγραφέας Μαριάννα Κορομηλά εμπνεύστηκε το μυθιστόρημά της :
Η Μαρία των Μογγόλων.
Μαρία Δέσποινα Παλαιολογίνα,
Μαρία Παλαιολογίνα Καντακουζηνή,
Ευφροσύνη Παλαιολογίνα,
Θεοφανώ Σκλήραινα,
Άννα Πορφυρόγενητη γυναίκες που εκπολιτισάν και εν μέρει εκχριστιανισάν το μεγαλύτερο μέρος του γνωστού τότε κόσμου.
Ρως, Βούλγαροι, Μογγόλοι, Γερμανικά φύλα προσκύνησαν μπροστά στο μεγαλείο και την δύναμη που απεπνεαν οι πριγκίπισσες της Ρωμανίας , πουθενά αλλού στον κόσμο κατά την διάρκεια του μεσαίωνα δεν απολαμβάνε την θέση και τον σεβασμό που κατείχε το γυναικείο φύλο στην χριστιανική αυτοκρατορία.
Ακόμη και στην εποχή μας που το κίνημα του φεμινισμού και όλη αυτή η “woke” (sleep θα έπρεπε να την λένε κανονικά) θολοκουλτούρα υποτίθεται ότι έχει ενδυναμώσει την θέση της γυναίκας στην κοινωνία αμφιβάλλω εάν θα μπορούσε να συγκριθεί με εκείνη την εποχή.
Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό ιστορικό στιγμιότυπο που επιβεβαιώνει τα έως τώρα”λεγόμενα” μου, ο αδελφός της, ο Ανδρόνικος Παλαιολόγος κάποτε την είχε στείλει να διαπραγματευτεί με τον Οθωμανό στρατηλάτη εκείνης της περιόδου που πολιορκούσε περιοχές στη Βιθυνία.
Η Μαρία είχε παρουσιαστεί μπροστά στους Οθωμανούς και μάλιστα με πολύ επιθετικό τρόπο είχε απειλήσει τον ίδιο τον Σουλτάνο πως εάν δεν αποχωρήσουν είχε τη δύναμη να φέρει τους Μογγόλους να τους καταστρέψουν.
Οι Τούρκοι δεν μπορούσαν να πιστέψουν πως μια γυναίκα τους είχε προσβάλει στα μούτρα τους και μίλαγε για πολιτικά θέματα και στην ιστορία τους την παρουσιάζουν ως ξιπασμένη μάγισσα.
Τελευταίο αλλά πολύ σημαντικό που θα πρέπει να αναφέρω είναι ότι η μόνη εκκλησία από τις βυζαντινές που είναι ακόμη υπό τη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου είναι η κόκκινη εκκλησία Παναγία Μουχλιωτισσα (φωτό στα σχόλια) που χτίστηκε από την Μαρία Παλαιόλογινα όταν επέστρεψε λόγω χηρείας και έγινε μοναχή.
Η Παναγία των Μογγολίων όπως είναι επίσης γνωστή αποτελεί την μόνη ελληνορθόδοξη Εκκλησία της Πόλης που συνεχίζει να λειτουργεί απρόσκοπτα περίπου από το 1285 μ.Χ έως και σήμερα.
Στυλ. Καβάζης
https://trelogiannis.blogspot.com/2026/09/blog-post_87.html
Τα πρώτα θεμέλια για την προστασία της γυναίκας τ΄έθηκαν ήδη με νομοθετικά μέτρα που έλαβε ο Άγιος και Μέγας Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Ισαπόστολος ενισχύοντας τους φτωχούς και γενικώτερα μεριμνώντας για τα αδύναμα μέλη της κοινωνίας (γυναίκες και παιδιά) που έπεφταν θύματα εκμετάλλευσης, ακόμη και από τα οικεία πρόσωπα, επιλύοντας θέματα οικογενειακού δικαίου. Επίσης, περιόρισε τους λόγους διαζυγίου προστατεύοντας την συνοχή της οικογένειας και κατ’ επέκταση τις γυναίκες από αυθαίρετες αποπομπές.
Θεσμοθέτησε σκληρές ποινές για τους βιασμούς και την αρπαγή γυναικών, αντιμετωπίζοντας την πράξη του βιασμού με αυστηρότητα (ακόμη και σε περιπτώσεις συναίνεσης αν υπήρξε αρπαγή). Έθεσε ακόμη περιορισμούς στην σχέση με παλλακίδες για να ενισχύσει την θέση της νόμιμης συζύγου, για να αναφέρουμε μερικά.
Επίσης, στην αυτοκρατορία η γυναίκα είχε την δυνατότητα να ζητήσει και να λάβει διαζύγιο σε περίπτωση που ο σύζυγός της δεν εκπληρούσε τα καθήκοντά του ή σε περίπτωση μοιχείας ή σε απόπειρα κατά της ζωής της.
Επίσης, γνωρίζουμε ότι η γυναίκα μπορούσε να γίνει αρχηγός της οικογένειας, κυρίως μετά την χηρεία και η περιουσία της προστατευόταν εν μέρει μέσω της προίκας, η οποία παρέμενε δική της σε περίπτωση διαζυγίου ή χηρείας.
Οι γυναίκες των πόλεων έβγαιναν από το σπίτι για να μεταβούν στην Εκκλησία ή στα λουτρά ή σε άλλα σπίτια ή σε θρησκευτικές πανηγύρεις, αλλά πάντοτε με συνοδεία και σεμνά ντυμένες με καλυμμένη την κεφαλή (πέπλο). Μόνο οι μοναχές και οι γυναίκες που εξέρχονταν της οικίας τους με τον ρόλο της μητέρας, μπορούσαν να κυκλοφορούν ασυνόδευτες.
Οι φτωχές γυναίκες εργάζονταν σκληρά στα χωράφια ή σε οικογενειακές βιοτεχνίες, ως υφάντριες, πλέκτριες, αρτοποιοί και έμποροι.
Υπήρχαν γυναίκες επαγγελματίες ιατροί, μαίες και ιατρομαίες που ειδικεύονταν στη γυναικολογία.
Αν και από τις ανώτερες τάξεις (λογικό για εκείνη την εποχή), έχουμε γυναίκες που διακρίθηκαν ως υμνογράφοι και ποιήτριες (βλ. μοναχή Κασσιανή), καθώς και στα γράμματα, τις τέχνες, την φιλοσοφία.
Και φυσικά, δεν ξεχνούμε το ρόλο ισχυρών Βυζαντινών αυτοκρατορισσών, όπως η Αγία Μεγάλη Ελένη η Ισαπόστολος, η Ειρήνη η Αθηναία, η Θεοδώρα, η Πουλχερία.
Αυτά τα λίγα μέσα στα πολλά που μπορεί να ανακαλύψει κανείς για τη θέση της γυναίκας στο Βυζάντιο, εάν ενδιαφερθεί, παρατηρούνται σταδιακά πριν από 17 αιώνες (εάν ξεκινήσουμε από την ίδρυσή της το 330 μ. Χ.) και εκτείνονται μέχρι έξι αιώνες πριν (με την Άλωση της Πόλης).
Αλήθεια, για ποιά πράγματα και ποιά πρόοδο μπορούμε να καυχηθούμε στις ημέρες μας όσον αφορά στην θέση των γυναικών παγκοσμίως ή έστω στην Ελλάδα, αν θέλετε, καθώς η μουσουλμανική πανώλη υφίσταται ακόμη σε μεγάλο τμήμα της υδρογείου; Παρεμπιπτόντως, η ίδια ανεγκέφαλη και σκοταδιστική νοοτροπία των μουσουλμάνων που χαρακτήρισαν την Μαρία Δέσποινα Παλαιολογίνα ως “μάγισσα” για να περιγράψουν μία γυναίκα ως αυτόνομο άτομο με σκέψη και δράση, είναι απαράλλαχτο ίδιον των και σήμερα ισλαμοκανιβάλων.
Ένα μικρό παράδειγμα μόνο και θα κλείσω: σκεφτόμουν τις προάλλες πώς γίνεται στην τόσο “προοδευμένη” εποχή μας και δεν τιμωρούνται οι τρανς τρόφιμοι φυλακών που κρατούνται σε γυναικείες φυλακές όταν βιάζουν γυναίκες συγκρατούμενές τους, ενώ το “σκοταδιστικό” Βυζάντιο (όπως αρέσκονται να το χαρακτηρίζουν τα ημιμαθή, συμπλεγματικά και εμπαθέστατα αριστεροτσόκαρα) και πρώτος ο Μέγας Κωνσταντίνος επέβαλε ήδη από τότε αυστηρές ποινές στους βιαστές;
Αχ, πώς το λένε τόσο ωραία στις ταινίες οι δικηγόροι;… Ναι! “I rest my case, your Honour”…
Υ.Γ. Ως προς το αντώνυμο του όρου ‘woke’, το ‘sleep’ που αναφέρεται στο άρθρο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί (sleep: ρ. κοιμάμαι, ουσ. ο ύπνος). Χρειαζόμαστε μετοχή.
Το ‘lulled’ ως πιθανό αντώνυμο (φυσικά, όχι το μοναδικό) θα μπορούσε ίσως να ταιριάζει κάπως καλύτερα. Σημαίνει κυριολεκτικά “νανουρισμένος”, αλλά μεταφορικά είναι ο “καθησυχασμένος” από την αίσθηση ψευδούς ασφάλειας.
Υπέροχη καί δυνατή η ανάρτηση, μέ άγνωστα ιστορικά στοιχεία καί σας ευχαριστούμε πολύ!
Υπέροχη ασφαλώς καί η ανωτέρω σχολιάστρια Μ.Ζ., που έθεσε τά πράγματα στό σωστό ιστορικό τους περίγραμμα, (άξια συγχαρητηρίων ! ) αναδεικνύοντας τήν συνεισφορά του Βυζαντινού Πολιτισμού υπέρ των γυναικών, αλλά όλα αυτά δέν διδάσκονται μάλλον πουθενά στίς (απερίγραπτα προδομένες) ημέρες μας….
Εύγε λοιπόν καί στό ιστολόγιό σας καί στήν σχολιάστριά σας!
Αρτιότατες και πολύ όμορφες προσεγγίσεις του άρθρου που έχει περιγραφεί πιο πάνω.
Όντως αρκετές από τις σημαντικές κυρίες του Βυζαντίου μέ οχημα τους γάμους τους μέ ηγέτες άλλων λαών, συνέβαλαν σημαντικά στην εξάπλωση της Ελληνορθοδοξίας με βυζαντινή σφραγίδα!