Η πτώση της Ουγγαρίας ανοίγει το δρόμο για μια πιο συγκεντρωτική Ε.Ε.
Ο μετασχηματισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια ολοένα και πιο συγκεντρωτική δομή -αυτό που πολλοί περιγράφουν ως «Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης»- είναι τώρα πιο κοντά από ποτέ μετά την ήττα του Fidesz στην Ουγγαρία.
Μόλις επιβεβαιώθηκε η νίκη της νέας ουγγρικής κυβέρνησης, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Ουγγαρία «επιστρέφει στην ευρωπαϊκή της πορεία».
Title text example
Ακούστηκε σαν συγχαρητήριο σχόλιο. Στην πραγματικότητα, σηματοδότησε ότι το κύριο προπύργιο της Ε.Ε. έχει πέσει.
Για χρόνια, ο Βίκτωρ Όρμπαν μετέτρεψε την Ουγγαρία στο πιο σταθερό εμπόδιο στο σχέδιο πολιτικού ολοκληρωτισμού που η Επιτροπή, μεγάλο μέρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και πολλά μεγάλα κράτη μέλη προσπαθούσαν εδώ και καιρό να προωθήσουν.
Η Βουδαπέστη μπλόκαρε τις κυρώσεις, αμφισβήτησε τον μηχανισμό αιρεσιμότητας για το κράτος δικαίου, απέρριψε τις υποχρεωτικές ποσοστώσεις μεταναστών και, πάνω απ' όλα, χρησιμοποίησε την ομοφωνία ως εργαλείο για την υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων. Αυτό έχει πλέον τελειώσει.
Η πρώτη συνέπεια θα είναι πολιτική. Χωρίς τη Βουδαπέστη, οι κυβερνήσεις που εξακολουθούν να υπερασπίζονται μεγαλύτερη εθνική κυριαρχία χάνουν τη χώρα που είναι πιο πρόθυμη να σταματήσει τις αποφάσεις στο Συμβούλιο. Θα υπάρχει λιγώτερη αντίσταση και, πάνω απ' όλα, λιγώτερος φόβος στις Βρυξέλλες για την πρόοδο.
Αυτή η πρόοδος έχει ήδη αρκετές σαφείς κατευθύνσεις. Το πιο σημαντικό είναι το σταδιακό τέλος της ομοφωνίας. Εδώ και μήνες, η Επιτροπή και αρκετές δυτικές κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι μια Ένωση διευρυμένη σε περισσότερα από τριάντα μέλη δεν μπορεί να λειτουργήσει εάν οποιαδήποτε χώρα μπορεί να μπλοκάρει αποφάσεις. Το επίσημο επιχείρημα είναι η αποτελεσματικότητα. Το πραγματικό αποτέλεσμα θα ήταν η μεταφορά της εξουσίας από τις εθνικές πρωτεύουσες στις Βρυξέλλες.
Η πρόταση είναι να επεκταθεί η ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία σε τομείς που μέχρι τώρα παρέμεναν υπό τον έλεγχο των κρατών μελών: εξωτερική πολιτική, κυρώσεις, φορολογία, βιομηχανική πολιτική και ορισμένα θέματα ασφάλειας. Ο Όρμπαν ήταν ο ηγέτης που αντιτάχθηκε περισσότερο σε αυτό, επειδή καταλάβαινε ακριβώς τι θα σήμαινε.
Χωρίς ομοφωνία, τα μικρότερα κράτη θα χάσουν την πραγματική τους ικανότητα να αποτρέπουν αποφάσεις που αντιβαίνουν στα εθνικά τους συμφέροντα. Οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να αναγκαστούν να αποδεχτούν πολιτικές που απορρίφθηκαν στην κάλπη.
Η δεύτερη σημαντική αλλαγή θα έρθει μέσω του προϋπολογισμού. Η Επιτροπή προετοιμάζει το πλαίσιο για την περίοδο 2028-2034 με μια προσέγγιση που υπερβαίνει κατά πολύ τη διανομή κονδυλίων. Το μοντέλο μοιάζει όλο και περισσότερο με το NextGenerationEU: κοινό χρέος, κεντρικά διαχειριζόμενες μεταβιβάσεις και πιο άμεσοι πόροι της Ε.Ε..
Στην πράξη, αυτό σημαίνει μεγαλύτερη εξουσία για την Ένωση να δανείζεται εξ ονόματος όλων των κρατών μελών και να εξαρτά την πρόσβαση σε χρήματα της Ε.Ε. από πολιτικούς στόχους που έχουν τεθεί στις Βρυξέλλες.
Η Ουγγαρία είχε από καιρό καταγγείλει αυτό το σύστημα ως μια μορφή πολιτικής πίεσης. Όχι χωρίς λόγο. Το πάγωμα δισεκατομμυρίν ευρώ σε κονδύλια της Ε.Ε. για τη Βουδαπέστη έδειξε σε ποιο βαθμό το ευρωπαϊκό χρήμα έχει γίνει μηχανισμός πολιτικής πειθαρχίας. Με μια ουγγρική κυβέρνηση τώρα ευθυγραμμισμένη με τις Βρυξέλλες, αυτή η λογική δεν θα εξαφανιστεί. Μπορεί να γίνει ο κανόνας.
Ο τρίτος μετασχηματισμός αφορά το λεγόμενο κράτος δικαίου. Αυτό που μέχρι τώρα παρουσιαζόταν ως μια εξαιρετική απάντηση σε μια «προβληματική» χώρα κινδυνεύει να γίνει ένα μόνιμο σύστημα εποπτείας των εσωτερικών υποθέσεων.
Η δικαιοσύνη, τα μέσα ενημέρωσης, η εκπαίδευση, το οικογενειακό δίκαιο, ακόμη και οι συνταγματικές ρυθμίσεις εκτίθενται όλο και περισσότερο στην παρέμβαση της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.
Δεν θα υπάρξει ανάγκη για μια δραματική επίσημη αλλαγή της Συνθήκης. Οι Βρυξέλλες έχουν μάθει να κινούνται με διαφορετικό τρόπο: χρησιμοποιώντας τις υπάρχουσες ρήτρες, επεκτείνοντας την ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία, βασιζόμενες στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και ψηφίζοντας παράγωγο δίκαιο. Είναι η ολοκλήρωση μέσω της συσσώρευσης.
Σε αυτό προστίθεται ο οικονομικός συγκεντρωτισμός. Οι μεγαλύτερες δυνάμεις της Ε.Ε. πιέζουν ήδη για περισσότερη ευρωπαϊκή εποπτεία των χρηματοπιστωτικών αγορών, των επενδυτικών πλατφορμών και των κρυπτοστοιχείων. Η παλιά φιλοδοξία της δημιουργίας μιας πραγματικής ένωσης κεφαλαιαγορών που κατευθύνεται από τις Βρυξέλλες επιστρέφει επίσης.
Γι' αυτό η φράση «Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης» επιστρέφει δυναμικά. Όχι επειδή αύριο θα εμφανιστεί ένα επίσημο ευρωπαϊκό υπερκράτος, αλλά επειδή τα κομμάτια ταιριάζουν όλο και περισσότερο προς αυτή την κατεύθυνση: λιγώτερο εθνικό δικαίωμα βέτο, περισσότερο κοινό χρέος, περισσότερη εξουσία για την Επιτροπή, μεγαλύτερο βάρος για το Δικαστήριο και λιγώτερος χώρος για μια δική του εθνική πορεία.
Η Ουγγαρία ήταν η κύρια πολιτική τροχοπέδη σε αυτή τη διαδικασία. Η μετατόπισή της αλλάζει τις ισορροπίες στο εσωτερικό της Ευρώπης. Οι Βρυξέλλες το βλέπουν ως ένα παράθυρο ευκαιρίας για να κινηθούν πιο γρήγορα πριν από μια μελλοντική διεύρυνση προς τα Βαλκάνια και ίσως την Ουκρανία.
Τι θα ακολουθήσει;