Η Κίνα άνοιξε μια νέα εμπορική οδό μέσω του Αρκτικού Ωκεανού με το «China-Europe-Arctic Express», το οποίο αποτελεί μέρος του «Πολικού Δρόμου του Μεταξιού» και επομένως της «Πρωτοβουλίας Belt and Road».
Οι ειδικοί το βλέπουν λιγώτερο ως μια οικονομική εναλλακτική λύση στις υπάρχουσες διαδρομές, αλλά κυρίως ως ένα γεωπολιτικό μήνυμα με το οποίο το Πεκίνο θέλει να επεκτείνει την επιρροή του στην Αρκτική.
Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Κίνας ανέφεραν ότι η νέα διαδρομή «Κίνα-Ευρώπη-Αρκτικό Εξπρές» ήταν «πολύ περισσότερο από μια απλή ναυτιλιακή γραμμή».
Την Τρίτη, 23 Σεπτεμβρίου, το κομμουνιστικό καθεστώς άνοιξε έναν εμπορικό δρόμο της Αρκτικής προς την Ευρώπη, εφιστώντας την παγκόσμια προσοχή στις φιλοδοξίες του για τον «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού».
Η ναυτιλιακή εταιρεία εμπορευματοκιβωτίων Sea Legend έστειλε το πρώτο της πλοίο, τη «Γέφυρα της Κωνσταντινούπολης», μέσω της Αρκτικής μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού (NSR). Απέπλευσε από το λιμάνι Ningbo-Zhoushan στην ανατολική κινεζική επαρχία Zhejiang και προσέγγισε το βρετανικό λιμάνι Felixstowe, όπως μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua.
Στρατηγική σημασία της διαδρομής
Οι αναλυτές τονίζουν ότι η διαδρομή είναι λιγώτερο σημαντική για την εμπορική ναυτιλία και κυρίως για τη γεωπολιτική επέκταση του καθεστώτος στην Αρκτική.
Το άνοιγμα του «China-Europe-Arctic Express» έρχεται την περίοδο που τα σύνορα Πολωνίας-Λευκορωσίας έκλεισαν προσωρινά από τις 12 έως τις 25 Σεπτεμβρίου. Αυτό διέκοψε τη σιδηροδρομική σύνδεση Κίνας-Ευρώπης – έναν βασικό δίαυλο εφοδιαστικής μεταξύ Κίνας και Ε.Ε. – με αποτέλεσμα την εκτεταμένη αναστολή της σιδηροδρομικής εμπορευματικής κυκλοφορίας.
Σύμφωνα με το πρακτορείο Xinhua, η νέα διαδρομή της Αρκτικής διαρκεί περίπου 18 ημέρες προς μία κατεύθυνση, καθιστώντας την σημαντικά ταχύτερη από την εμπορευματική αμαξοστοιχία Κίνας-Ευρώπης (περίπου 25 ημέρες), τη διαδρομή της Διώρυγας του Σουέζ (περίπου 40 ημέρες) ή τη διαδρομή του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας (περίπου 50 ημέρες).
Οι Global Times, ένα άλλο φερέφωνο του Πεκίνου, δημοσίευσαν επίσης ένα κύριο άρθρο, όπου ανέφεραν ότι η διαδρομή της Αρκτικής ήταν «κάτι περισσότερο από μια νέα ναυτιλιακή γραμμή». Το άρθρο έθεσε το «άνοιγμα μιας βόρειας θαλάσσιας οδού μέσω του Αρκτικού Ωκεανού» από την Κίνα στο ίδιο επίπεδο με μεγάλα ιστορικά έργα όπως οι διώρυγες του Παναμά και του Σουέζ. Ταυτόχρονα, περιέγραψε τις μακροπρόθεσμες φιλοδοξίες του Πεκίνου στην Αρκτική και επέκρινε άλλα κράτη που «βλέπουν την περιοχή ως δική τους αυλή, ανταγωνίζονται για πηγές ενέργειας και χτίζουν στρατιωτικές βάσεις».
Πλοίο του Βασιλικού Ναυτικού της Δανίας ετοιμάζεται να ελλιμενιστεί στο λιμάνι της πόλης Nuuk της Γροιλανδίας στις 4 Μαΐου 2025.
Φωτογραφία: John Fredricks/The Epoch Times
«Πολικός Δρόμος του Μεταξιού» και «Πρωτοβουλία Belt and Road»
Έτσι, το κύριο άρθρο υπογράμμισε για άλλη μια φορά τη στρατηγική πολιτικής και οικονομικής επέκτασης του Πεκίνου στην Αρκτική. Ένα κεντρικό δομικό στοιχείο είναι ο «Πολικός Δρόμος του Μεταξιού» (στα γερμανικά: Polar Silk Road), ο οποίος ξεκίνησε το 2017 από τον ηγέτη του κόμματος και του κράτους Xi Jinping και τώρα προωθείται με την έναρξη του China-Europe-Arctic Express.
Ο Πολικός Δρόμος του Μεταξιού θεωρείται επέκταση και αναπόσπαστο μέρος της Πρωτοβουλίας Belt and Road (BRI). Ξεκίνησε το 2013, αυτό το σημαντικό έργο εξωτερικής πολιτικής του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος, παλαιότερα γνωστό ως «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» έχει σκοπό να συνδέσει τους δύο ιστορικούς εμπορικούς δρόμους – τη χερσαία και τον Δρόμο του Μεταξιού δια θαλάσσης – με την Ασία, την Ευρώπη και την Αφρική σε σύγχρονη μορφή. Μέσω του BRI, η Κίνα επενδύει σε πολυάριθμα έργα υποδομής αξίας δισεκατομμυρίων σε περισσότερες από 60 χώρες. Οι επικριτές κατηγορούν την πρωτοβουλία ότι οδηγεί τις χώρες σε εξάρτηση από το χρέος και επεκτείνει συστηματικά την πολιτική επιρροή της Κίνας.
Μια τρίτη διαδρομή, ο «Πολικός Δρόμος του Μεταξιού», προστέθηκε επίσημα στο BRI το 2018. Στόχος της είναι να ανοίξει τις θαλάσσιες οδούς της Αρκτικής – ειδικά τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό – και να αναπτύξει τις απαραίτητες υποδομές κατά μήκος αυτού του διαδρόμου.
«Η στρατηγική BRI της Κίνας στοχεύει στην επέκταση της γεωπολιτικής επιρροής μέσω χερσαίων και θαλάσσιων οδών, ενισχύοντας παράλληλα τα δίκτυα εμπορίου και μεταφορών», δήλωσε στους The Epoch Times ο Shen Ming-shih, ερευνητής στο Τμήμα Έρευνας Εθνικής Ασφάλειας του Ινστιτούτου Έρευνας Εθνικής Άμυνας και Ασφάλειας της Ταϊβάν.
Το China-Europe-Arctic Express, ένα βασικό έργο του Πολικού Δρόμου του Μεταξιού, εκπληρώνει μια διπλή λειτουργία: εξυπηρετεί τόσο τις οικονομικές ανταλλαγές όσο και τη γεωπολιτική επέκταση, είπε ο Shen.
«Εκτός από τη μεταφορά φορτίου στην Ευρώπη μέσω της σχετικά σύντομης διαδρομής μέσω του Αρκτικού Ωκεανού, επιτρέπει επίσης στην Κίνα να αναπτύξει ναυτικές μονάδες στην περιοχή και ακόμη και να διεξάγει επιχειρήσεις μεγάλης εμβέλειας από την Αρκτική έως τον Ατλαντικό Ωκεανό», εξήγησε.
Γεωπολιτικές επιπτώσεις
«Αυτό θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στις μελλοντικές δραστηριότητες στον Ατλαντικό και στην ανατολική ακτή των ΗΠΑ», τόνισε ο Shen. Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έδωσε τόση σημασία στη Γροιλανδία. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι «Global Times» περιέγραψαν τη διαδρομή της Αρκτικής ως «κάτι περισσότερο από ένα απλό ναυτιλιακό κανάλι», είπε ο Shen.
«Για τη Ρωσσία, όπως και για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η επέκταση της επιρροής του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος στην Αρκτική αποτελεί αναπόφευκτα πρόκληση για τη γεωστρατηγική ασφάλεια και τη θαλάσσια ισχύ της στην περιοχή», είπε. «Αυτό δεν πρέπει να υποτιμάται».
Γεωπολιτικά, η Αρκτική είναι πλούσια σε φυσικούς πόρους. «Καθώς ο πάγος συνεχίζει να λιώνει, τόσο η πλοϊμότητα όσο και η δυνατότητα εξόρυξης πόρων αυξάνονται», δήλωσε ο Sun Kuo-hsiang, καθηγητής διεθνών σχέσεων και οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Nanhua στην Ταϊβάν.
Η είσοδος της Κίνας στις υποθέσεις της Αρκτικής θα πρέπει να διασφαλίσει «ότι το Πεκίνο θα διαδραματίσει ρόλο στη μελλοντική χρήση των πόρων και στη διαμόρφωση των κανόνων ναυτιλίας», είπε ο Shen.
Ο Shen επεσήμανε ότι «ορισμένες δυτικές χώρες έχουν εκφράσει ανησυχίες για την αυξανόμενη επιρροή της Κίνας στην Αρκτική». Αυτό θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως πρόσχημα για στρατιωτική παρουσία και δραστηριότητες πληροφοριών, θέτοντας έτσι σε κίνδυνο τη στρατιωτική ισορροπία και τη γεωπολιτική σταθερότητα της περιοχής.
Το China-Europe-Arctic Express έχει κυρίως στρατηγικό συμβολισμό, λιγότερο πρακτική σημασία, δήλωσε ο ανεξάρτητος οικονομολόγος Davy J. Wong με έδρα τις ΗΠΑ στους The Epoch Times. Η διαδρομή έχει μόνο «οριακή χωρητικότητα» και δεν θα αντικαταστήσει το θαλάσσιο εμπόριο ή τη σιδηροδρομική σύνδεση Κίνας-Ευρώπης – τη ραχοκοκαλιά της χερσαίας διαδρομής BRI – βραχυπρόθεσμα. «Η εποχικότητα, το υψηλό κόστος για τα παγοθραυστικά, η ασφάλιση και οι υποστηρικτικές υποδομές περιορίζουν σοβαρά την εμπορευματοποίηση και τη ρύθμιση της διαδρομής της Αρκτικής», είπε ο Wong. «Βραχυπρόθεσμα, θα παραμείνει επομένως απλώς ένα συμπλήρωμα, όχι μια αντικατάσταση, για τις καθιερωμένες κύριες διαδρομές».
Στις 18 Απριλίου 2019, ένας γερανός φορτώνει ένα κοντέινερ σε ένα τρένο China Railway Express προς την Ευρώπη στην κινεζική συνοριακή πόλη Erenhot στην περιοχή της Εσωτερικής Μογγολίας.
Φωτογραφία: STR/AFP μέσω Getty Images
Ο Σεν πρόσθεσε ότι η ναυτιλία στον Αρκτικό Ωκεανό, καθώς και στο Στενό της στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας και στον Ινδικό Ωκεανό, είναι εξαιρετικά ακριβή.
«Η διαδρομή της Αρκτικής δεν είναι ακόμη ώριμη, επομένως η μεταφορική της ικανότητα είναι περιορισμένη», εξήγησε.
Κριτικές προοπτικές
Η Sun τόνισε επίσης ότι εκτός από το υψηλό κόστος – που προκαλείται από την εποχικότητα, τα πλοία ενισχυμένα με πάγο, τα παγοθραυστικά και την ειδική ασφάλιση – υπάρχουν και κίνδυνοι για το περιβάλλον και την ασφάλεια. Αυτά περιλαμβάνουν εκπομπές μαύρου άνθρακα, πετρελαιοκηλίδες, περιβαλλοντικές ζημιές και εργασιακά ζητήματα. Τα θέματα αυτά προσελκύουν ήδη σημαντική προσοχή από τους ευρωπαίους ενδιαφερόμενους φορείς και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις.