Το έργο του ψηφιακού χρήματος κεντρικής τράπεζας παραπαίει, και στην Ε.Ε.. Αλλά οι γραφειοκράτες συνεχίζουν να διαπραγματεύονται και να σχεδιάζουν.

Ένα εσωτερικό έγγραφο λέγεται ότι αναφέρει ότι το ψηφιακό ευρώ δεν πρέπει να είναι «προγραμματιζόμενο». Ωστόσο, είναι πιθανό να υπάρχει μια προσποίηση πίσω από αυτό.

Τα χρήματα που προορίζονται και έχουν ημερομηνία λήξης είναι ένα σημαντικό σημείο κριτικής των αντιπάλων του ψηφιακού χρήματος κεντρικής τράπεζας.

Η ύπαρξη τέτοιων παιχνιδιών προσομοίωσης και πιλοτικών έργων δεν είναι κάτι καινούργιο: Το καλοκαίρι του 2024, μια γερμανική εφημερίδα συζήτησε ένα «δεσμευμένο» ψηφιακό ευρώ. Στην Ινδία, τα χρήματα είναι ήδη πραγματικότητα – τουλάχιστον σε πιλοτικά έργα, ανέφερε το TKP.

Προγραμματιζόμενο: Πληρωμή αντί για χρήματα

Κανείς δεν θέλει χρήματα που δεν μπορούν να διατεθούν ελεύθερα. Κατά συνέπεια, η Ε.Ε. προσπαθεί να προστατευτεί από αντίστοιχες επικρίσεις. Οι ελεγκτές γεγονότων δήλωσαν επίσης πριν από χρόνια ότι το ψηφιακό ευρώ δεν θα είχε τίποτα από αυτά τα πράγματα – και ταξινόμησαν τις αντίστοιχες προειδοποιήσεις ως «θεωρία συνωμοσίας».

Ο δημοσιογράφος και οικονομολόγος Norbert Häring αναφέρει τώρα ένα σχέδιο διατάγματος. Αυτό δεν είναι δημόσιο, αλλά είναι διαθέσιμο σε αυτόν. Λέει κυριολεκτικά: «Το ψηφιακό ευρώ δεν θα είναι προγραμματιζόμενο». Αλήθεια;

Ο Häring κατηγορεί την Ε.Ε. και την ΕΚΤ για ένα ρητορικό τέχνασμα:

«Επιλέγετε έναν αυθαίρετα στενό ορισμό του «προγραμματιζόμενου» και στη συνέχεια αποκλείετε ρητά τη δυνατότητα προγραμματισμού.

Εάν οι άνθρωποι στη συνέχεια προειδοποιούν σωστά για το προγραμματιζόμενο ψηφιακό ευρώ, μπορεί κανείς να τους αντιτάξει ότι δεν πρέπει ρητά να είναι προγραμματιζόμενο.

Το κοινό, που δεν γνωρίζει τις λεπτομέρειες, στη συνέχεια θεωρεί τους προειδοποιητές αδαείς ταραχοποιούς και δεν τους ακούει πλέον».

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο ίδιος κανονισμός απαιτεί ρητά από την ΕΚΤ να προωθεί προγραμματιζόμενες πληρωμές. Πρόκειται για πληρωμές υπό όρους που ελέγχονται από λογισμικό και ενεργοποιούνται αυτόματα μόλις πληρούνται προκαθορισμένες προϋποθέσεις.

Το κόλπο έγκειται στον εξαιρετικά στενό ορισμό του «προγραμματιζόμενου χρήματος»: Αυτό αναφέρεται μόνο σε νομισματικές μονάδες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο για ορισμένα αγαθά ή έχουν ημερομηνία λήξης, ανεξάρτητα από τον ιδιοκτήτη. Αυτή ακριβώς η μορφή είναι που αποκλείεται.

Οι προγραμματιζόμενες πληρωμές, από την άλλη πλευρά, που αναφέρονται στον ιδιοκτήτη, παραμένουν ρητά επιτρεπόμενες και μάλιστα ενθαρρύνονται. Αυτό καθιστά τεχνικά εφικτές εφαρμογές όπως τα συστήματα κοινωνικής πίστωσης, οι αυτόματοι έλεγχοι του προϋπολογισμού CO₂ ή οι στοχευμένες απαγορεύσεις αγορών (π.χ. για ορισμένες ομάδες ατόμων).

Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα θα ήταν τα «χρήματα των πολιτών για το κλίμα»: Το κράτος πληρώνει 400 ευρώ το μήνα ως ψηφιακό ευρώ, που προορίζονται για τη στήριξη της «βιώσιμης κατανάλωσης». Αυτά τα χρήματα θα ξοδεύονταν τότε μόνο για τα μέσα μαζικής μεταφοράς, αλλά όχι για το δικό του αυτοκίνητο, και μόνο για vegan τρόφιμα, αλλά όχι για κρέας.

Με προγραμματιζόμενες πληρωμές, όπως τις περιγράφει ο Häring, αυτό θα ήταν τεχνικά εύκολο να εφαρμοστεί.

Το κρίσιμο με τις προγραμματιζόμενες πληρωμές είναι ότι οι όροι δεν αναφέρονται στα ίδια τα χρήματα (όπως στην περίπτωση του κλασσικού «προγραμματιζόμενου χρήματος» με ημερομηνία λήξης), αλλά στον παραλήπτη και την προβλεπόμενη χρήση κατά τη στιγμή της πληρωμής.

Έτσι, ενώ η Ε.Ε. είναι πιθανό να διαβεβαιώσει τους πολίτες ότι τα χρήματα δεν θα είναι «προγραμματιζόμενα», ο πραγματικός κίνδυνος αυτής της τεχνολογίας όχι μόνο παραμένει, αλλά είναι ακόμη και ρητά επιθυμητός.

Ως εκ τούτου, ο Häring συνιστά να μην μιλάμε πλέον για «προγραμματιζόμενο χρήμα» αλλά για ενεργοποίηση αυτοματοποιημένου ελέγχου συμπεριφοράς.