Στέρηση όλων των δικαιωμάτων

Μάρτιος 2014: Η Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης δημοσιεύει τον κανονισμό αριθ. 208/2014 σχετικά με «περιοριστικά μέτρα κατά ορισμένων προσώπων, οντοτήτων και φορέων λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία». Λίγες μέρες νωρίτερα, η Ρωσσία είχε προσαρτήσει την Κριμαία.

Την ημέρα αυτή, η Ε.Ε. άνοιξε το καθεστώς κυρώσεων της. Στην αρχή δειλά και προσεκτικά, αλλά τα τελευταία χρόνια απελευθερώνεται όλο και περισσότερο. Περίπου 3000 άτομα και οργανώσεις επηρεάζονται, συμπεριλαμβανομένων πολιτών της Ε.Ε.. Χωρίς κατηγορία, χωρίς υπεράσπιση, χωρίς ετυμηγορία, στερούνται κάθε δικαιώματος. Και σπάνια υπό έντονες διαμαρτυρίες.

Ο Βιεννέζος συγγραφέας και εκδότης Hannes Hofbauer, ο οποίος έχει ήδη αναλύσει σε βάθος τη δυτική πολιτική κυρώσεων στο βιβλίο του In the Economic War, έχει πλέον αναλάβει ένα άλλο επίπεδο αυτής της πολιτικής: κυρώσεις κατά οργανώσεων, αλλά κυρίως ατόμων.

Αυτό που ξεκίνησε το 2014 με Ουκρανούς πολιτικούς, αργότερα επεκτάθηκε για να συμπεριλάβει Ρώσσους πολιτικούς και ολιγάρχες, επηρεάζει τώρα Γερμανούς δημοσιογράφους και Ελβετούς επιστήμονες. Η λίστα γίνεται όλο και μεγαλύτερη και όσοι καταλήγουν σε αυτήν δεν ακολουθούν ένα σαφές μοτίβο. Μόνο που η κατηγορία είναι πάντα η ίδια: «χειραγώγηση πληροφοριών» και υπονόμευση της Ουκρανίας ή/και της Ε.Ε., καθώς και βοήθεια στη Μόσχα.

Μόλις μπουν στη λίστα, τα περιουσιακά στοιχεία των ανθρώπων αυτών κατάσχονται, οι λογαριασμοί τους παγώνουν, η ελευθερία κινήσεων περιορίζεται. Το άτομο πεθαίνει με «πολιτικό θάνατο». Όποιος τον βοηθά υπόκειται σε δίωξη.

Ο Hofbauer παρακολουθεί με ακρίβεια την εξέλιξη αυτού του καθεστώτος κυρώσεων στις Βρυξέλλες. Από τις 5 Μαρτίου 2014 έως το 17ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσσίας τον Μάϊο του 2025. Εκείνη την εποχή, οι Γερμανοί πολίτες χτυπήθηκαν για πρώτη φορά: η Alina Lipp, ο Thomas Röper και ο Hüseyin Doğru. Εν τω μεταξύ, στη λίστα προστέθηκαν Ελβετοί, Γάλλοι και επίσης ένας Αμερικανός.

Αλλά είχε ήδη χτυπήσει έναν Σλοβάκο τον Ιούλιο του 2022. Ο ποδηλάτης Jozef Hambálek κατηγορήθηκε ότι εργαζόταν για τη Μόσχα, γεγονός που τον έβαλε στη λίστα κυρώσεων. Στις γερμανόφωνες χώρες, αυτό συνέβη αρκετά απαρατήρητο, αλλά στη Σλοβακία η υπόθεση πυροδότησε μεγάλη συζήτηση. Ο πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίκο κατάφερε μάλιστα να βγάλει τον ποδηλάτη από τη λίστα το 2024. Λίγα χρόνια αργότερα, παρόμοιες περιπτώσεις δεν πυροδότησαν μια συζήτηση όπως αυτή στη Σλοβακία.

Είτε πρόκειται για τους Hambálek, Lipp ή Doğru: Ο Hofbauer αναλύει τις μεμονωμένες περιπτώσεις με ακρίβεια και πληρότητα – εντοπίζοντας έτσι παραλληλισμούς, αλλά και σαφείς διαφορές, ακόμα κι αν το αποτέλεσμα είναι πάντα το ίδιο. Άνθρωποι που έχουν στερηθεί de facto τα δικαιώματά τους, κάτι που θυμίζει προνεωτερικούς ποινικούς κώδικες.

Αυτός είναι πιθανώς ένας από τους λόγους για τους οποίους ο συγγραφέας, ο οποίος είναι επίσης ιστορικός, αφοσιώνεται στην παλαιότερη ιστορία της «πολιτικής στέρησης δικαιωμάτων». Από τις διώξεις των προτεσταντών μεταρρυθμιστών μέχρι τον εκπατρισμό ως σύγχρονο μέσο στέρησης δικαιωμάτων μέχρι τις σύγχρονες τρομοκρατικές λίστες των ΗΠΑ, του ΟΗΕ και της Ε.Ε.. Πρόδρομος αυτού που έχει εξαπολύσει τώρα η Ε.Ε..

Ειδικά ως επαγγελματίας των μέσων ενημέρωσης στην Ε.Ε., όπως είναι ο συγγραφέας αυτών των γραμμών, η ανάλυση του Hofbauer πρέπει να σας ανησυχεί και μπορεί επίσης να προκαλέσει φόβους. Ένας μικρός κανονισμός στις Βρυξέλλες είναι αρκετός για να σε καταστήσει λεπρό στο ίδιο σου το κράτος.

Αλλά δεν χρειάζεται να είστε ο ίδιος δημοσιογράφος ή επιστήμονας για να πυροδοτήσει αυτά τα συναισθήματα αυτή η έρευνα, η οποία παραμένει πάντα “αντικειμενική”. Τα μέλη της αντιπολίτευσης στοχοποιούνται όλο και περισσότερο. Ωστόσο, το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου είναι πιθανό να σοκάρει όχι μόνο τα μέλη της αντιπολίτευσης, αλλά και ανθρώπους που κατά τα άλλα δεν ασχολούνται σχεδόν καθόλου με την πολιτική της Ε.Ε. – και δεν γνωρίζουν τίποτα για αυτές τις πρακτικές.

Ο Hofbauer καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσσίας δεν πέτυχαν τον στόχο τους. «Με την πρώτη ματιά, οι προσωπικές κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποδεικνύονται πιο επιτυχημένες. Αλλά είναι μια έκφραση ενός συστήματος που βρίσκεται ήδη βαθιά σε κρίση, το οποίο θέλει να τα βγάλει πέρα με απαγορεύσεις και καταναγκαστικά μέτρα».

Την Τρίτη 17 Μαρτίου 2026 στις 7 μ.μ., το βιβλίο θα παρουσιαστεί σε συνομιλία με τον συγγραφέα στη Βιέννη. (Τοποθεσία: Lokal “Freies Wort”, Rögergasse 24-26, 1090 Βιέννη). Το βιβλίο μπορείτε να το αγοράσετε στο ηλεκτρονικό κατάστημα της Promedia Verlag.